راهکارهای قراردادی ارتقاء سرریز فناوری از شرکت های خارجی (مورد مطالعه: پروژه های صنعت ساختمان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشگاه هنر تهران

3 گروه مدیریت پروژه و ساخت، دانشگاه هنر تهران

چکیده

یک عامل مهم جهت بهره‌گیری از دانش و فناوری نوین شرکت‌های خارجی فعال در صنعت ساختمان، فراهم آوردن زمینه سرریز فناوری از آنها به شرکت‌های داخلی مشابه از طریق انجام پروژه‌های مشترک با آنها می‌باشد. حضور شرکت‌ های توانمند خارجی در قالب مشاور یا پیمانکار در پروژه‌های بزرگ ساختمانی کشورم ایران فرصت مناسبی برای بهبود و ارتقاء فناوری شرکت‌های داخلی محسوب می‌شود اما بهره‌گیری از این فرصت، تاکنون چندان مورد توجه مدیران پروژه‌های ساختمانی کشور نبوده است یا توفیق چندانی در این رابطه حاصل نشده است. هدف از این پژوهش ارائه راهکارهایی جهت بهبود و ارتقا سرریز فناوری در پروژه‌های ساختمانی بین‌المللی کشور می‌باشد. با توجه به ماهیت اکتشافی پژوهش، استراتژی مطالعه‌موردی چندگانه بکارگرفته شد و ضمن مصاحبه با ۱۵ نفر از مدیران عامل، مدیران پروژه، کارشناسان قراردادی و مدیران اجرایی از سه پروژه ساختمانی بزرگ فعال در کشور، داده‌های کیفی عمیق از طریق مشاهده و بررسی اسناد و مدارک این سه پروژه گردآوری گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها با تکنیک تحلیل محتوای کیفی انجام و 24 راهکار عمدتاً قراردادی شناسایی شدند که پس از اعتبارسنجی توسط جمعی از خبرگان دانشگاهی و صنعت، به عنوان یافته‌های پژوهش ارائه شدند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Contractual solutions for Enhancement of Technology Spillover from Foreign Corporations (Case Study: Building Industry's Projects)

نویسندگان [English]

  • Mojtaba Azizi 1
  • Hesam Aldin Porhemat 2
  • Reza Falsafi 3
2 Art tehran University
3 Department of Project Management and Construction, Art University, Tehran
چکیده [English]

A significant factor for using active foreign corporation’s knowledge and technology in construction part is accreting technology spillover’s facilities in order to provide opportunities for foreign corporations to transfer the technology spillover facilities to similar domestic corporations in their mutual projects. Presence of foreign corporations (as contractor or consultant) in huge construction projects in Iran is a good opportunity for enhancement of domestic corporation’s knowledge and technology. Using this opportunity became less notable for our construction project’s managers. The purpose of this study is present some strategies in order to enhance technology spillover’s facilities in our country’s construction projects. The interviewees consist of opinions of some director managers, project managers, contractual experts and executive managers in overall three active huge construction projects in our country. In this study in order to identify and suggested technology spillover contractual strategies, we have used content analysis technique and data that have been analysed frequently by educational and industrial experts. The following strategies including some contractual and pre contractual strategies that have been achieved by triangular method (interview, observation and study of predications).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Technology
  • Technology spillover
  • International Cooperation
  • Iran Building Industry
اسفندیاری، امیرحسین؛ امیرخانی، محمدجواد؛ (۱۳۹۰). بررسی روش‌های انتقال اثربخش فناوری. تهران: مجله رشد فناوری.

اسلامی، محمدپارسا؛ (۱۳۹۴). انتقال و توسعه فناوری؛ ضعف چارچوب نهادی در ایران با تأکید بر ظرفیت‌های سازمانی. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلام، تهران.

اسلامی، اسفند؛ (۱۳۶۵). تکنولوژی فردا و فردای تکنولوژی. اداره کل انتشارات و تبلیغات، چاپ اول.

اطلس؛ (۱۳۶۹). چارچوب کلی برنامه‌ریزی بر پایه تکنولوژی. نشریه سازمان برنامه‌وبودجه، چاپ اول.

انصاری، ابوالفضل شاه‌آبادی؛ سید آرش ولی نیا، ‌زهرا؛ (۱۳۹۱). تأثیر سرریز فناوری ناشی از سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر عملکرد بخش صنعت. نشریه رشد فناوری.

بناوند، مهسا؛ (۱۳۸۶). نگرش جامع به انتقال تکنولوژی. انتشارات دانشگاه آزاد قزوین.

بندریان، رضا؛ (۱۳۹۲). راهبردهای اجرای طرح‌های توسعه و تجاری‌سازی فناوری در پژوهشگاه صنعت نفت. فصلنامه مدیریت توسعه فناوری.

تقوائی، آزیتا؛ (۱۳۹۲). از انتقال تکنولوژی تا انتقال دانش: بررسی پروژه‌های سرمایه‌گذاری مشترک بین‌المللی در چین. انتشارات حجاریان.

جهرمی، مهیار خادم؛ محمدرضا رضوی، یکانه سادات موسوی؛ (۱۳۹۴). بررسی عوامل سرمایه‌گذاری سرریزهای فناورانه حاصل از سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در مناطق آزاد ایران. تهران: مدیریت نوآوری.

حافظ نیا، دکتر محمدرضا؛ (۱۳۹۳). روش تحقیق در علوم انسانی. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی).

حجازی، زهره سرمد؛ عباس بازرگان، الهه؛ (۱۳۸۳). روش‌های تحقیق در علوم رفتاری. تهران: نشر آگه.

حسنی، محمود؛ مهدی زاده، لادن؛ (۱۳۹۳). رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر موفقیت انتقال تکنولوژی با تأکید بر صنعت فولاد کشور. کنفرانس بین‌المللی مدیریت در قرن ۲۱.

خاکی، دکتر غلامرضا؛ (۱۳۸۷). روش تحقیق با رویکرد پایان‌نامه نویسی، کانون فرهنگی انتشاراتی درایت.

خانی، شهرام؛ کاظم نژاد، واقفی؛ دکتر مرتضی، موسی؛ (۱۳۸۸). ارزیابی و بررسی انتقال تکنولوژی در تولید موتورهای دیزلی. مجله فراسوی مدیریت.

رجایی، حمید؛ (۱۳۹۵). آفرینندگی: تفکر جانبی و باور دینی. انتشارات شهر من.

زاهدی، گولد و کولب، ترجمه محمدجواد؛ (۱۳۸۴). فرهنگ علوم اجتماعی. نشر مازیار.

سلامی، فرهاد؛ شاه میری، رضا؛ (۱۳۹۰). عوامل مؤثر بر انتقال فناوری از طریق سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (مطالعه موردی: صنعت پلاستیک). نشریه جهاد دانشگاهی.

طارق، خلیل؛ (۱۳۸۳). مدیریت تکنولوژی (رمز موفقیت در رقابت و خلق ثروت). تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.

طباطبائیان، سید حبیب ا...؛ حجازیان، حامد؛ (۱۳۸۲). چالش‌های مدیریت انتقال تکنولوژی در سطح ملی. اولین کنفرانس مدیریت تکنولوژی.

طباطبائیان، سید حبیب ا...؛ نامداریان، لیلا؛ (۱۳۸۹). ارائه الگویی برای موفقیت انتقال فناوری در کشورهای درحال‌توسعه. پنجمین کنفرانس ملی مدیریت تکنولوژی.

طهرانی، مونا طلوع؛ (۱۳۹۳). شناسایی و رتبه‌بندی شاخص‌های کلیدی موفقیت انتقال تکنولوژی به روش خرید تجهیزات (صنایع ریلی ایران). چهارمین کنفرانس بین‌المللی و هشتمین کنفرانس ملی مدیریت فناوری.

قاسمی، علی؛ (۱۳۹۳). عمده چالش‌های انتقال فناوری و تکنولوژی در ایران. چهارمین کنفرانس بین‌المللی و هشتمین کنفرانس ملی مدیریت فناوری.

کرمی، دکتر مهدی؛ ابزری، رضا؛ (۱۳۹۱) جایگاه مدیریت دانش در انتقال تکنولوژی بین‌المللی. انتشارات دانشگاه اصفهان.

گاریز، هادی رمضانی؛ صدیقی، سیما؛ (۱۳۸۹). نوع شناسی فرآیندهای انتقال تکنولوژی درونی در سطح پروژه‌ها. چهارمین کنفرانس ملی مدیریت تکنولوژی ایران.

میبدی، کیومرث؛ اشتریان، راضیه؛ امامی؛ (۱۳۸۹). دانش ضمنی و سیاست‌های انتقال تکنولوژی با تأکید بر فناوری اطلاعات و ارتباطات. انتشارات دانشگاه تهران.

یزدی، منوچهر؛ منطقی، محمدصادق؛ خیاطیان؛ (۱۳۹۰). ماهیت و سازوکار انتقال تکنولوژی به روش جوینت ونچر. اولین کنفرانس بین‌المللی و پنجمین کنفرانس ملی مدیریت تکنولوژی.

Ajayi, S. I. (2003). Foreign Direct Investment in Sub-Saharan Africa. African Economic Research Consortium.

Aters. (1962). Theory of Economic Progress. New york: 2nd,Schochen Books.

Bell, A. M. (2006). Technology spillovers from Foreign Direct Investment (FDI): the active role of MNC subsidiaries in Argentina in the 1990s. Journal of Development Studies.

Bennett, D. (2002). Innovative Technology Transfer Framework Linked to Trade for UNIDO Action. Vienna: Unido Consultant.

Cohen, W. M. (1990). Absorptive Capacity: A New Perspective on Learning and Innovation. ASQ, 35, pp. 128-152.

Dutse, A. Y. Okwoli, A. A. and kurfi, A. K. (2011). Promoting FDI-related Technology Spillover in Nigeria’s Manufacturing Sector: Active-firms Targeted Policy Approach. International Conference on Sociality and Economics Development. Sigapore.

Gachino, G. G. (2007). Technological spillovers from multinational presence-Towards a conceptual framework. Progress in Development Studies, Vol: 10, p. 193-210

Haddad, M. A. H. (1993). Are there positive spillovers from direct foreign investment?: Evidence from panel data for Morocco. Journal of Development Economics.

kathriak, s. (2009). Technology Transfer through Subcontracting in Developing Countries. Hong Kong: University of HongKong.

Khalil, T. M. (1999). Management of Technology. McGraw-Hill Science.

LALL, S. (1992). Technolical Capabilities and Industrialization. London: World Development.

Lan, L. L. (2012). A Study on Relationship of Knowledge Spillover and Contract Stability and Profitsharing within Enterprises of Cluster. Harbin,China: IEEE.

Liu, Z., (2002). Foreign direct investment and technology spillover: evidence from China. Journal of Comparative Economics, Vol: 30, 579–602.

Marin, R. N.-A. (2005). Exploring the relationship between direct and indirect spillovers from FDI in Argentina. UNU-MERIT Research Memoranda.

McAdam, R., Mason, B. & McCrory, J. (2007). Exploring the dichotomies within the tacit knowledge literature: towards a aprocess of tacit knowing in organization. Journal of Knowledge Management. Vol: 11(2), pp. 43-59.

Mc.Graw-Hill. (1987). Encyclopedia of Science and Technology.

Mcintyre, J. N. (1996). The Role of Export Processing Zones for Host Countries and Multinaionals:a Mutually Benificial Relationship? The International Trade Journal.

Merlevede, B. K. S. (2009). Opennes, Competition, Technology and FDI Spilloves: Evidence From Romania. Department of Economics and CERISE, Center for Russian International Socio-Political and Economics Studies, Ghent University.

Michele, C. (2005). Foreign Firms and Technology Spillovers in Development Countries:the Turkish Case. Middle East Technical University.

Narula, R. (2012). Does FDI cause development? The ambiguity of the evidence and why it matters. European Journal of Developmental Research, vol 24, no. 1, pp. 1-7.

Ozturk, I. (2007). Foreign Direct Investment - Growth Nexus:A Review Of The Recent Literature. International Journal of Applied Econometrics and Q uantitative Studies.

Pack, H. &. (1999). Exporting Externalities and Technology Transfer. The World Bank.

Ping, L. Q. (2008). The effects of technological spillover through FDI and import trade on China’s innovation. School of Economy of Shandong University of Technology.

Sharif, N. (1995). The Evoloution of Technology Management Studies.

Sjöholm, F. (1997). Productivity growth in Indonesia: the Role of Regional Characteristics and Direct Foreign Investment. Economic Development and Cultural Changes, Issue 47, pp. 559-584.

Sonmez, A. (2013). Multinational Companies, Knowledge and Technology Transfer. Springer.

Stancik, J. (2007). Horizontal and vertical FDI spillovers: Recent evidence from the czech republic. Prague: Academy of sciences of the Czech republic- Economic Institute.

Strauss, A., & Corbin, J. (1998). Basics of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques (2nd Edition ed.). Thousand Oaks, CA: Sage. The American Heritage Dictionary. (1973). Newyork.

UNCTAD. (2016). Science, Technology & Innovation Policy Review. UNCTAD.

Universal, G. L. (1989).

WTO. (1998). Trade Policy Review:India. India, Geneva: WTO.

Xu, B. (2000). Multinational enterprises, technology diffusion, and host country productivity growth. Florida: Department of Economics, University of Florida.

Yin, R. K. (2003). Applications of Case Study Research, New Delhi, Sage Publication.